U subotu 5. juna 2021. obeležava se 80 godina od najveće tragedije u viševekovnoj istoriji Smedereva. Svečano otvaranje izložbe Miroslava P. Lazića "Eksplozija u Smederevu 5. juna 1941. godine – 80 godina posle" je u 13 časova u Muzeju u Smederevu. Izložba će biti otvorena do 30. septembra ove godine.
Eksplozija nagomilane municije i drugih eksplozivnih sredstava u Smederevskoj tvrđavi 5. juna 1941. bila je sigurno najveća tragedija koja je pogodila srpski narod od Aprilskog rata i uspostavljanja nemačke okupacione uprave u centralnom delu Srbije. Veliki broj poginulih, čiji tačan broj verovatno nikada nećemo doznati, opterećuje i danas. Dodajmo tome i izuzetno veliki broj teško i lakše ranjenih, psihološki traumatizovanih za čitav život, te potpunu devastaciju urbanog jezgra varoši, a samim tim i dotadašnjeg svakodnevnog životnog okruženja Smederevaca ili onih, koji su se tu pod teškim teretom ratnih prilika, u Smederevu zatekli. Razumećemo da je sve to zajedno više nego dovoljno da ovu katastrofu nazovemo najvećom tragedijom u viševekovnoj povesti Smedereva, ali i jednom od najvećih tragedija tokom čitavog trajanja Drugog svetskog rata na teritoriji Srbije.
U sklopu ovogodišnjeg komemorisanja eksplozije 5. juna 1941. godine Muzej u Smederevu realizuje projekat koji podrazumeva predstavljanje najnovije istoriografske studije Eksplozija u Smederevu 5. juna 1941. godine – 80 godina posle i istoimene izložbe. Autor izložbe i publikacije je Miroslav P. Lazić, viši kustos istoričar našeg muzeja. Izložba koju priređujemo ponudiće inovativniji, moderniji i hrabriji pogled na petojunsku tragediju. Predstavićemo i najnovije rezultate višegodišnjih naučnih istraživanja arhivske građe. Želja nam je da probudimo emocije, osvežimo pamćenje i ukažemo građanima na neophodnost čuvanja sećanja. Na izložbi će se prvi put prikazati fotografije koje do sada nisu izlagane, kao i arhivski dokumenti i muzealije iz istorijske zbirke Muzeja u Smederevu.
Pomenuta istoriografska studija autora projekta sa novijim razultatima istraživanja utemeljenim u izvornoj građi, kao i kritičkim iščitavanjem relevantne literature o ovoj temi rezultat je višegodišnjih istraživanja. „Rukopis Miroslava P. Lazića o razornoj eksploziji sakupljenih ubojnih sredstava u smederevskoj Tvrđavi 5. juna 1941. godine je nastao u sklopu priprema izložbe o tom događaju, a povodom osamdesetogodišnjice verovatno najveće tragedije u istoriji Smedereva. Kao takav, on ne samo što zadovoljava potrebe propratne publikacije, već ih višestruko nadmašuje. Reč je o izvornom naučnom radu za koji smo sigurni da će decenijama ostati relevantno, a možda i najrelevantnije štivo o samom događaju i svemu što je pre i posle bilo vezano za njega. Reč je o izuzetno dobro istraženom radu u kome je autor ne samo sakupio sva do sada dostupna znanja o eksploziji u smederevskoj Tvrđavi, nego ih i kritički razmotrio, po potrebi međusobno sučelio, uporedio i očistio od naslaga ideologija, političkih interesa i pogrešnih percepcija“. (Isečak iz recenzije dr Zorana Janjetovića, naučnog savetnika Instituta za noviju istoriju Srbije, Beograd).
Promocija knjige će uslediti u Muzeju u Smederevu tokom meseca juna.
Svečano otvaranje izložbe biće održano u prvoj sali Muzeja u Smederevu u subotu 5. juna 2021. u 13 časova. Nakon toga, uslediće komemorativna svečanost ispred spomenika „5. jun 1941“.
